TÜBA’dan Ortadoğu Raporu
Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), bilim politikalarının oluşturulmasına rehberlik etme ve küresel gelişmelere yönelik yol gösterme misyonu çerçevesinde küresel ve bölgesel gelişmeleri bilimsel bir perspektifle değerlendirmeye yönelik çabalarına devam ediyor. TÜBA Uluslararası İlişkiler Çalışma Grubu tarafından “ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Askerî Saldırıları: Bölgesel ve Küresel Yansımalar” başlıklı rapor yayınlandı.
İran merkezli son gelişmelerin tarihsel arka planını, güvenlik boyutunu, uluslararası hukuk çerçevesini ve bölgesel etkilerini kapsamlı şekilde ele alan rapor, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Bayram Sinkaya tarafından kaleme alındı. TÜBA Yayınları arasında yayımlanan çalışma, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî operasyonları sonrasında ortaya çıkan yeni jeopolitik tabloyu çok boyutlu bir yaklaşımla analiz ediyor. Raporda, taraflar arasındaki tarihsel sorunların kökenleri, çatışmaya giden süreç, askerî operasyonların seyri, İran’ın savunma stratejileri, çatışmanın bölgesel ve küresel etkileri ile Türkiye’ye yansımaları ayrıntılı olarak inceleniyor.
Barışın Olmadığı Yerde Bilim Gelişmez
Rapor hakkında konuşan TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, uluslararası krizlerin yalnızca askerî ve siyasi yönleriyle değil; tarihsel, hukuki, ekonomik, toplumsal ve insani boyutlarıyla da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Şeker: “Savaş ortamları insani sorunlar yanında bilimsel boyutta da olumsuz pek çok gelişmenin nedenini oluşturuyor. Bilim camiası insanlık yararını, çevrenin ve tüm evrenin gelişmesini önceleyen adımları atmak zorunda ve bilimsel gelişmenin öncül koşulu da öncelikle barış ortamı. Barışın olmadığı yerde bilimin gelişmesi, akademik üretimin özgürce sürdürülmesi ve insanlığın ortak geleceğine dair umutların korunması mümkün değil. Bilim insanlarının görevi yalnızca olayları açıklamak değil; aynı zamanda insanlığı ortak akıl, sağduyu ve diyalog etrafında buluşturacak zemine katkı sunmaktır. Biz de akademi olarak insanlık yararını, çevreyi uluslararası ilişkileri konu edinen çok sayıda çalışmayı hem yürütüyor hem de yol gösterme görevimiz ile sonuçlarını ilgili kurum ya da kuruluşlarla paylaşıyoruz. Zaman zaman bunları rapor haline getirip dünya kamuoyunun ilgisine sunuyoruz. TÜBA Uluslararası İlişkiler Çalışma Grubu, son yıllarda küresel ve bölgesel krizlere ilişkin dönüşümleri her zaman takip ediyor ve önemli çalışmalar yürütüyor. Örneğin Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında yayımlanan raporda savaşın uluslararası sistem üzerindeki etkileri yine akademimizi tarafından değerlendirilmişti. Filistin-İsrail savaşında da önemli çakışmalar yaptık ve uluslararası hukuk, insan hakları ve sivillerin korunması meselesi bilimsel bir perspektifle ele alındı. Yakın dönemde hazırlanan Hindistan-Pakistan krizine ilişkin çalışmamız da yine rapor haline getirmiştik. Yayınladığımız “ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Askerî Saldırıları: Bölgesel ve Küresel Yansımalar” raporu ile mevcut durumu tarihsel arka planını, bölgesel dinamikleri ve küresel etkileri bütünsel olarak değerlendiriyoruz. Eserin küresel boyuttaki barış odaklı politikalara yol gösterici yönde işlev sunmasını temenni ediyorum” dedi.
Çatışmanın Bölgesel ve Küresel Sonuçları Ele Alındı
Raporda, 2026 yılında ABD ve İsrail tarafından İran’ın nükleer tesisleri, askerî altyapısı ve siyasi liderliğini hedef alan saldırılar sonrasında yaşanan gelişmeler ele alınıyor. Çalışmada çatışmanın enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi, küresel ekonomi üzerindeki etkileri ve Orta Doğu’daki güç dengelerine yansımaları kapsamlı biçimde değerlendiriliyor. Ayrıca çatışmanın İran’ın iç siyaseti, güvenlik yapısı ve dış politikası üzerindeki sonuçlarına da yer veriliyor. Çalışmada Türkiye’nin kriz süresince yürüttüğü diplomatik girişimler de ele alınıyor. Rapor, Türkiye’nin bölgesel barışın korunması, ateşkesin sağlanması ve insani kayıpların önlenmesi yönündeki çabalarını değerlendirirken, Türkiye’nin çok yönlü diplomatik kapasitesine ve kriz yönetimindeki rolüne dikkat çekiyor.
TÜBA Uluslararası İlişkiler Çalışma Grubu’nun katkılarıyla hazırlanan rapor; akademisyenler, araştırmacılar, öğrenciler, karar alıcılar ve uluslararası ilişkiler alanına ilgi duyan tüm okuyucular için güncel gelişmeleri bilimsel yöntemlerle analiz eden önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Çalışma, Orta Doğu’da yaşanan dönüşümlerin yalnızca bölgesel değil, küresel güvenlik ve ekonomi açısından da taşıdığı öneme dikkat çekerek geleceğe yönelik değerlendirmeler sunuyor. Yayımlanan rapor, TÜBA Yayınları tarafından erişime açıldı.