S20’den Doğal Afetlere Karşı Dayanıklılığın Güçlendirilmesi İçin Bildirge
Science (S20), doğal tehlikeler ile afetlere karşı dayanıklılığın teknoloji ve uluslararası iş birliği yoluyla güçlendirilmesini ele alan bir bildirge yayımladı. TÜBA’nın da paydaşları arasında yer aldığı S20 bildirgesinde afet risklerinin azaltılmasında bilimsel bilgi, teknolojik gelişmeler ve ülkeler arası iş birliğinin önemi vurgulanıyor.
Dünya genelinde doğal tehlikelerin ve afetlerin etkilerinin giderek çeşitlendiğine ve karmaşıklaştığına dikkat çeken bildirge, afetlerin yalnızca meydana geldikleri bölgeleri değil; küresel tedarik zincirlerini, finans piyasalarını, çevresel kaynakları ve toplumsal yaşamı da etkilediğini vurguluyor. İklim değişikliği, plansız kentleşme ve arazi kullanımı ile altyapı yetersizliklerinin afetlerin yol açtığı kayıpları artırabildiğine işaret ediliyor. Bildirgede, risklerin anlaşılması ve yönetilmesinde bilimsel ve teknolojik imkânların etkin kullanımına özel olarak vurgu yapılıyor.
Bildirgede teknolojinin hazırlık, müdahale ve iyileşme aşamalarında etkin kullanımı öneriliyor. Bu kapsamda yeryüzü gözlemi, uzaktan algılama, erken uyarı sistemleri, sayısal modelleme, dijital ikiz, insansız hava araçları ve yapay zekâ gibi teknolojilerin kullanılması gerektiği vurgulanıyor. Teknolojinin etkisinin artırılması için ise veri altyapısının güçlendirilmesi, teknik ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, finansman olanaklarının artırılması ve bu imkânlara adil erişimin sağlanması gerektiğinin altını çiziyor. Bu kapsamda bildirgede afet risklerinin daha doğru anlaşılması ve değerlendirilmesi için güvenilir, güncel ve birlikte çalışabilir veri altyapılarının geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek çözünürlüklü verilere, bilişim altyapısına ve yeni teknolojilere erişiminin desteklenmesi gerektiğine, teknolojik çözümlerin ülkelerin ve toplulukların ihtiyaçlarına, koşullarına ve risk profillerine uygun biçimde geliştirilmesine özel vurgu yapılıyor. Bildirgede teknolojinin insan uzmanlığını destekler biçimde kullanılması önerisi güçlü biçimde vurgulanıyor. Tüm bu süreçlerin uluslararası katılımlı ve çok paydaşlı yapılması gerektiği belirtiliyor. Hükûmetler, akademi, sanayi, sivil toplum, yerel topluluklar ve uluslararası kuruluşlar arasında bilgi ve teknoloji üretimine dayalı sürdürülebilir ortaklıkların kurulması gerektiği güçlü bir şekilde ifade ediliyor. Bildirge ayrıca, afet risklerinin sınır aşan niteliğine dikkat çekerek ülkeler arasında veri, deneyim, uzmanlık ve teknolojik imkânların paylaşılmasının önemini vurguluyor. Uluslararası iş birliğinin tek yönlü bilgi veya teknoloji aktarımından ibaret olmaması; farklı ülkelerin ve yerel toplulukların eşit ortaklığıyla bilgi ve çözümlerin birlikte üretilmesi gerektiğini ifade ediyor. Afetlere karşı dayanıklılığın teknoloji aracılı olarak güçlü kurumlarla, nitelikli insan kaynağıyla, sürdürülebilir altyapı, etkili yönetişim ve uzun vadeli yatırımlarla mümkün olabileceği belirtiliyor.
Bildirgede afetlerin tamamen önlenemeyeceği vurgusu dikkat çekerken bilimsel bilgi, teknoloji ve uluslararası iş birliğiyle toplumların afetlere karşı daha hazırlıklı hâle getirilebileceği ileri sürülüyor.