Page 58 - LevamiunNur_M_Smll

58 LEVÂMI‘U’N-NÛR FÎ ZULMET-I ATLAS MINOR

ilham kaynağı olmuş, Mercator'un başlatmış olduğu harita çizimlerinin sayısı eserin 1637 baskısında
yapılan eklemelerle birlikte dört yüzlere ulaşmıştır.

Modern coğrafya ve haritacılığın babası olarak kabul görmüş olan Mercator'un coğrafya, astrono-
82
mi ve haritacılık bilimlerine süphesiz sayısız katkıları olmuştur. Özellikle harita yapımında modern
haritalara yakın çizimler yapmayı başarmıştır. Önceki haritacılar, harita üzerinde daha az yer adı
yazabilmişken, Mercator, kullanmış olduğu italik yazı ile kat kat daha fazla yer ismini aynı harita üze-
rine sığdırmayı başarmıştır. Avrupa coğrafyasına dair çizimlerindeki ayrıntı ve neredeyse sıfır hataya
yakın konumlandırma yapmış olması onun çalışmalarındaki titizliğinin göstergesidir. Eskiden beri
dünya haritasını düz bir zemin üzerine aktarmak haritacılar için büyük problemler teşkil etmiş iken,
Mercator geliştirmiş ve kullanmış olduğu kendi adıyla anılan "Mercator Projeksiyonu" sistemi ile
haritalarda hata payını en aza indirgemeyi başarmıştır. Bugün bile hâlâ GPS sistemlerinde kullanılan
izdüşümü sayesinde ilk defa yanlışsız konum ve rota belirlemeye imkan vererek keşifler çağına ortam
hazırlamıştır.

levâmi‘u’n-nûr fî Zulmet-i Atlas minor'ün nüshaları

Bugüne kadar kütüphane kayıtlarında ve Levâmi‘u’n-Nûr'dan bahseden çalışmalarda esere ait toplam
18 nüshanın var olduğu zikredilmektedir. Kaynaklara göre bunların 15'i yurtiçinde 3'ü yurtdışında
çeşitli kütüphane ve müzelerde yer almaktadır. Ancak bu katalog kayıtlarında ve literatür bilgilerin-
de yanlışlıklar ve eksiklikler bulunmaktadır. Bu nüshalardan 10 kadarı Levâmi‘u’n-Nûr'a aittir. Bunun
dışında kalanlar katalog kayıtlarına yanlışlıkla geçmiş olan başka eserlerdir. Ayrıca söz konusu Levâ-
mi‘u’n-Nûr nüshalarının bir çoğu da eksik ve/veya hatalı yazımları olan nüshalardır.

Nüshalar, içerik ve tertip bakımından önem sırasına göre tasnif edilmeye çalışılmış; neticede, aşağıda-
ki şekilde bir gruplandırma yapılmıştır.

Metni Tam Olan Nüshalar

1. Nuruosmaniye Kütüphanesi, nr. 2998, (Müellif Hattı)
2. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar Bölümü, nr. 2350
3. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar Bölümü, nr. 6610
5. Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi Koleksiyonu, nr. 2042
4. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar Bölümü, nr. 123
6. Köprülü Kütüphanesi, Hacı Ahmed Paşa Koleksiyonu, nr. 178
7. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Bağdat Bölümü, nr. 336

Metni Eksik Olan Nüshalar

1. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Revan Bölümü, nr. 1637
2. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Revan Bölümü, nr. 1632
3. Mısır Milli Kütüphanesi, nr. S5995
4. Fransa Milli Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar nr. 1361

Bu çerçevede "Tam Olan Nüshalar", metin bakımından eksiksiz olan veya çok az eksiği bulunan
nüshalardır. "Eksik Olan Nüshalar", metin bakımından eksikleri olan nüshalardır. Bunun dışında
kalan ve yukarıda sayılarla zikredilen eserler ise aslında başka bir eser iken yanlışlıkla Levâmi‘u’n-Nûr

82 Ann Hainrichs, Gerardus Mercator: Father of Modern Mapmaking (Signature Lives: Scientific Revolution), Minneapolis, 2008.