English
 
Haberler
TİBKM Kapsamında Üç Eser Daha TÜBA Tarafından Yayımlandı TÜBA-GEBİP Üyelerinden Önemli Buluş TÜBA’dan “Bilim ve Eğitim-Öğretim Dili Türkçe” Başlıklı Konferans ve Panel Andreas Tietze’nin “Tarihi ve Etmolojik Türkiye Türkçesi Lugati”nin Dört Cildi TÜBA Tarafından Yayımlandı TÜBA Üyelerine “TÜBİTAK 2017 Yılı Bilim ve Teşvik Ödülleri” TÜBA “TDUBAB -Uluslararası Hukuk, Diplomasi ve İş Birliği” Yaz Okulu Gerçekleştirildi TÜBA Başkanlığı 15 Temmuz Mesajı TÜBA “TDUBAB-Uluslararası Hukuk, Diplomasi ve İş Birliği” Yaz Okulu Düzenliyor TÜBA Uluslararası Akademi Ödülleri 2017 Aday Gösterme Süreci Devam Ediyor SETA’dan TÜBA Başkanı Prof. Acar’a Ziyaret
Prof. Alp Can ve Ekibinden “Kök Hücre Araştırma ve Kliniğe Uyarlama Kılavuzu” Çevirisi
Tarih: 07 HAZİRAN 2017  Okunma Sayısı: 1873

Prof. Alp Can ve Ekibinden “Kök Hücre Araştırma ve Kliniğe Uyarlama Kılavuzu” Çevirisi
TÜBA-Kök Hücre Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Alp Can ve ekibi tarafından, Uluslararası Kök Hücre Araştırma (ISSCR) Derneği’nin “Kök Hücre Araştırma ve Kliniğe Uyarlama Kılavuzu/ISSCR Guidelines for Stem Cell Research and Clinical Translation” Türkçe çevirisi Mayıs 2017 itibarıyla tamamlandı.

Uluslararası Kök Hücre Araştırma Derneği’nin (ISSCR) Kök Hücre Araştırmalarının Yürütme İlkeleri’ni (2006) ve Kök Hücrelerin Kliniğe Uyarlanması Kılavuzu (2008) güncelleme görevi verilen Biyoetik Uzmanı Jonathan Kimmelman’ın başkanlık ettiği dokuz ülkeden 25 bilim insanının yanı sıra etik ve sağlık koruma politikaları uzmanlarından oluşan ISSCR Kılavuzu Güncelleme Görev Ekibi, önceki yıllarda yayınlanan kılavuzları gözden geçirerek 2016 yılında yayımladı. Çalışmaya ayrıca, 2006 ve 2008 yıllarında hazırlanan kılavuz hazırlama ekibine başkanlık yapan George Daley ve Insoo Hyunda da katkıda bulundu.

Prof. Alp Can “Çeviri için dört kişilik bir ekip 4.5 ay boyunca titizlikle çalıştı.”
Kılavuzu Türkçeye, TÜBA-Kök Hücre Çalışma Grubu Üyesi ve Ankara Üniversitesi (AÜ), Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alp Can’ın başkanlığını yürüttüğü; AÜ Biyomedikal Mühendisliği Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Açelya Yılmazer, A.Ü. Tıp Fakültesi’nden Uzm. Dr. Ferda Topal Çelikkan ve İstanbul Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Dr. Ece Nazlı Güngör Ordueri’nden oluşan dört kişilik ekip gerçekleştirdi.

Geniş bir kitleyi hedefleyen Kök Hücre Araştırma ve Kliniğe Uyarlama Kılavuzu, hücresel tedaviye ilişkin her türlü deneysel (klinik öncesi) ve kliniğe yönelik araştırmacı ve klinisyenlerin yanı sıra, yasa ve yönetmelik yapıcıların, fonlayıcı kurumların, araştırmaları destekleyen kişi ve kurumların, hastaların, hasta derneklerinin, hücre sağlayıcılarının, hücre ve tedarik malzemesi endüstrisinde çalışanların ve medyanın yararına sunuldu.

Çevirinin yaklaşık 4,5 ayda tamamlandığını söyleyen Prof. Can, bu süreci şu şekilde anlattı: “Her hafta düzenli olarak 4 saatlik toplantı yaparak her birimizin yaptığı çeviriler üzerinde kelime-kelime, satır satır düzeltmeler yaptık. Daha sonra düzeltmeleri alan çeviri sahibi bunları kendisi tekrar analiz etti ve bir sonraki toplantıya getirdi. Burada metin üzerinden tekrar gidildi ve arşive kaldırıldı. Sona yaklaşırken arşivdeki bölümler çıkarılarak ekip üyeleri tarafından tüm metin en az beş kez gözden geçirildi ve bölümler arasında anlam ve anlatım bütünlüğü tam olarak sağlanmaya çalışıldı. Şunu da belirtmeliyim ki, bu çeviriyi yaparken kısa zaman içinde bir terimler sözlüğü oluşturduk ve her çevirmen aynı ifadeler için aynı terimi kullanmış oldu. Çeviri sonrası ISSCR’ın ilgili ofisi tüm dokümanı bağımsız bir kuruluşa denetlettirdi. Bu süreçte bazı öneriler geldi; bunlardan bazıları kabul, bazılarını ise reddettik. Metnin son şeklini alması Nisan 2017’de gerçekleşti.”

“ISSCR kılavuzları etik ilkeleri temel alıyor.”
Bu tür kılavuzların, insan sağlığında iyileşme sağlayacak kök hücre araştırmaları ve tıbbi girişimler için etkin, uygun ve sürdürülebilir araştırma çabalarını desteklediğini vurgulayan Prof. Dr. Alp Can Kök Hücre Araştırma ve Kliniğe Uyarlama Kılavuzu’nun önemi hakkında konuştu: “Kılavuzda yer alan öneriler yerel yasaların ve düzenlemelerin yerine geçmez; ancak bu öneriler yerel yasaların yorumlanmasına ve geliştirilmesine yardım edebilir ve mevzuatta yer almayan araştırma uygulamalarına kılavuzluk yapabilir. ISSCR kılavuzları bilimde, gönüllülerde yapılan araştırmalarda ve tıpta geniş kitleler tarafından benimsenmiş olan bir takım etik ilkeleri temel alır. Bugüne dek yayınlanmış bazı kılavuzlar özellikle kök hücre temelli çalışmalara yön vermede yardımcı olur. Bunlar arasında insan embriyoları ve gametlerinin kullanıldığı araştırmalardan kaynaklanan duyarlılığın değerlendirilmesi, hücre temelli bazı girişimlerde geri dönüşümü olmayan risklerin ortaya çıkarılması, etkin tedavisi olmayan ve ciddi hastalığı olan korumasız bireylerin acil tıbbi gereksinimlerinin karşılanması, kamuoyunun sağlık alanındaki gelişmeler, tedaviye erişilebilirlik ve araştırmalardaki rekabet konularındaki beklentileri sayılabilir.”

“Kök Hücre konusunda birçok ülkede, Türkiye’de olduğu gibi kendi dilinde bir kaynak birikimi bulunmuyor.”
Kılavuzun orijinali olan İngilizcesinin ve Çince çevirisinin dışında Mayıs 2017 itibarıyla Türkçesinin ISSCR’ın ilgili sayfasında yer aldığını ifade eden Prof. Can, konu hakkında az sayıda kaynak kitap olduğunu dile getirdi ve “Kök hücre konusu klasik bilgi düzeyine henüz ulaşmadı. Birçok eğitim programında eğitim müfredatına henüz girmedi. Klasik kitaplarda kök hücrelerle ilgili bilgiler son beş yılda yer almaya başladı. Ancak buna karşın çok büyük bir güncel bilimsel makale birikimi bulunuyor. Bunun yanı sıra kongre ve sempozyumlar da çok sayıda. Kasım 2013’te “Kök Hücre Biyolojisi, Türleri ve Klinik Kullanımları” bir kitabımız yayımlandı. Gelen geri bildirimler büyük bir bilgi açığını kapattığını gösteriyor. Bunun yanı sıra iki aylık periyodlarla Kök Hücre E-Bülteni (www.kokhucrebulteni.com) yayımlıyoruz. Sanıyorum birçok ülkede bu düzeyde kendi dilinde bir kaynak birikimi bulunmuyor.” dedi.

“ISSCR’ın bu kılavuzu uluslararası kabul edilmiş etik ve bilimsel ilkeleri hatırlatma görevini yerine getiriyor.”
Prof. Dr. Alp Can, kök hücre araştırmalarının, yasa yapıcılardan, basından ve sosyal medya da dâhil olmak üzere popüler kültürden büyük ilgi gördüğünü; bilimsel ve klinik potansiyeliyle bu alana ilişkin tartışmalar göz önüne alındığında, kamunun kök hücre araştırmalarına gösterdiği bu yüksek ilginin anlaşılabilir olduğunu söyledi. Tüm bunların yanı sıra bulguların popüler literatür ile tıbbi literatür arasındaki raporlanma farkının genellikle idealden uzak olduğunun altını çizen Prof. Can, “Olası yararlar bazen abartılır; klinik uygulama ve risklerin getirdiği zorluklar genellikle hafife alınır. Bu tür yanlış veya eksik örnekler, halkın, hasta topluluklarının, hekimlerin beklentilerinde, sağlık ve bilim politikalarının belirlenmesi üzerinde somut etkilere neden olabilir. Doğru olmayan veya eksik örnekler, kanıtlanmamış klinik kullanımlar kök hücreleri pazarlayacak şirketler ve bireyler tarafından da istismar edilebilir. Bu nedenlerden dolayı ISSCR’ın bu kılavuzu, yerel yasa ve yönetmeliklere müdahale etmeden konunun tüm paydaşlarına uluslararası kabul edilmiş etik ve bilimsel ilkeleri hatırlatma görevini yerine getiriyor.” dedi.

Kılavuzun çevirisi önümüzdeki aylarda Türkiye Klinikleri Dergisi’nin bir ek sayısında kısaltılmış haliyle yayımlanacak. Ayrıca kılavuzun öne çıkan kısımları Kök Hücre E-Bülteni’nde de yer alacak. Kılavuzun orijinal metni ve Türkçe çevirisine http://www.isscr.org/home/publications/2016-guidelines ve www.kokhucrebulteni.com adreslerinden ulaşılabilir. 

TÜBA - TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ Piyade Sokak No: 27,
06690 Çankaya - ANKARA
(312) 442 29 03 (pbx)
(312) 442 72 36 | 442 23 58 | 442 64 91
Bizden haber almak için e-posta adresinizi giriniz. Gönder
© 2013 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ. Her hakkı saklıdır.